Wist u dat? Algemeen

1. Energievoorraad houdt vraag niet bij
2. Aardolie is grondstof voor veel producten, verbranden is een laagwaardige toepassing
3. Besparen is slimmer dan zelf opwekken elektriciteit
4. Minder CO2; altijd veel beter dan opslag
5. Renovatie van woningen is milieutechnisch altijd beter dan nieuwbouw
6. Biodiesel of elektrische zonnecellen?
7. Biologische landbouw of traditioneel?


1. Energievoorraad houdt vraag niet bij
In de toenemende wereldwijde vraag naar energie kan alleen worden voldaan als er zwaar wordt ingezet op energiebesparing. De consumptie van olie neemt nog altijd sterk toe en de hoeveelheid gevonden oliereserves daalt elk jaar.


In onderstaande grafiek is de balans tussen energieverbruik en reserves weergegeven.

2. Aardolie is grondstof voor veel producten, verbranden is een laagwaardige toepassing
Aardolie is een cruciale grondstof voor een grote diversiteit aan producten (medicijnen, kunststoffen, e.d.). Om die reden is het verbranden van aardolie voor transport en verwarming een zeer onwenselijk uitgangspunt. Als basis voor grondstoffen kan het nog honderden jaren van belang zijn terwijl verbranden per definitie een eindig proces is, omdat dit in een te hoog tempo gebeurt.

3. Besparen is slimmer dan zelf opwekken elektriciteit
Zelf elektriciteit opwekken is leuk en nuttig, maar vooralsnog erg kostbaar en in beperkte mate rendabel. Met 6 zonnepanelen kunt u ongeveer 500 kWh op jaarbasis opwekken. Bij een gemiddeld verbruik is dit ca. 15% van u totale energieverbruik. Het betekent dat het niet eenvoudig is om een aanzienlijk aandeel van uw energieverbruik (gemiddeld per huishouden 3150 kWh) zelf op te wekken. Bovendien gaat dit tegen hoge investeringskosten. Bij een bewust elektriciteitsgebruik kunt u al gauw 25% besparen met slechts beperkte investeringen in meet- en schakelapparatuur. Door de aanschaf van energiezuinige lampen en apparatuur is dit verder terug te dringen tot ca. 50% van het huidige energieverbruik.

4. Minder CO2 altijd veel beter dan opslag
Om CO2 op te slaan zijn er een aantal ontwikkelingen gaande. De volgende kunnen genoemd worden:

  • Bomenplanten om de CO2 uitstoot te compenseren is een sympathiek idee, maar zeker niet de oplossing. Punt 1 is dat commerciële partijen hierin moeilijk zijn te controleren. Verder valt de totale CO2 opslag van de boom over de levensduur niet goed te bepalen. Ook garanties voor hoe lang de boom blijft staan zijn er niet. Aan het einde van de levensduur (eventueel verlengd door gebruik in huizen en dergelijke komt de CO2 weer vrij door rotting of verbranding. Bomen planten en beschermen van bos is goed, maar doe dit vanuit een algemeen belang. Er zijn partijen die hierop inspelen door bestaand bos op te kopen en te beschermen. Dit is een betere strategie mits voldoende controleerbaar.
  • Kolencentrales zorgen voor meer CO2 uitstoot dan b.v. een gascentrale, omdat de koolstofketens in kolen langer zijn dan in gas. Bovendien is een kolencentrale slecht bij te regelen qua vermogen dit in tegenstelling tot een gascentrale. Regelbaar vermogen is cruciaal voor het inspelen op vraag en aanbod. CO2 afvang is één van de geopperde oplossingen voor m.n. kolencentrales. Op zichzelf kan deze technologie voor bestaande centrales uitkomst bieden, maar nadelen zijn groot waardoor investeringen van nieuwe kolencentrales onwenselijk zijn. Beter is om in te zetten op besparingen en alternatieve opwekkingsmethode, waardoor dergelijke investeringen niet nodig zijn. Concrete nadelen zijn:
    • Het is kostbaar
    • Duidelijk rendementsverlies van de centrale
    • Geen praktijkervaring op de lange termijn


5. Renovatie van woningen is milieutechnisch altijd beter dan nieuwbouw
Renovatie van bestaande woningen is milieuvriendelijker dan sloop in combinatie met nieuwbouw.
De renovatie dient wel op een hoogstaand niveau te worden uitgevoerd qua isolatie en ventilatie om vergelijkbaar resultaat te boeken als bij nieuwbouw of zelfs beter. Binnen de nieuwbouw beperkt men zich vaak tot dat wat het bouwbesluit voorschrijft. Echter conform de passiefhuisttechnologie (passiefhuis) is met een verantwoorde meerinvestering woningen met minimale warmtebehoefte te creëren. De warmteafgifte van apparatuur en de bewoners is dan meestal voldoende om aan de warmtevraag te voldoen.

6. Biodiesel of elektrische zonnecellen?
Om biodiesel of alcohol te produceren is er ca. 50 x meer landoppervlak noodzakelijk dan bij het oogsten van dezelfde energie met zonnepanelen conform de huidige stand der techniek. In zijn algemeenheid is men het er over eens dat zogenoemde 1e generatie biodiesel of alcohol geen oplossing biedt o.a. door de competitie met voedselproductie. Daar in tegen biedt de 2e generatie biodiesel of alcohol meer kansen om een goede bijdrage te leveren aan de energiebehoefte doordat houtafval of landbouwresten omgezet worden in bruikbare brandstoffen.

7. Biologische landbouw of traditioneel?
Biologische landbouw en veelteelt zijn vanuit het energieverbruik geredeneerd een goed uitgangspunt, maar qua ton product nog niet beter dan reguliere landbouw of soms zelfs slechter. Door de lagere opbrengsten per hectare is een groter grondbeslag noodzakelijk. Deze ruimte concurreert weer met ruimte voor de natuur. Het streven zal moeten zijn om de prestaties van de biologische landbouw verder te verhogen zonder dit ten kosten te laten gaan van de doelstellingen om milieuvriendelijker te produceren. Daarnaast moet men blijven streven om in de reguliere landbouw minder bestrijdingsmiddelen en kunstmest te gebruiken. De productie van kunstmest vergt zeer veel energie. Duidelijk mag zijn dat de glastuinbouw (bij biologische teelt ligt dit duidelijk hoger) energie-intensief is, maar ook daar zijn innovatieve ontwikkelingen om het energieverbruik verder terug te dringen.
Uitgaande van energiebesparing zal m.n. het matigen van het voedselverbruik (met nadruk op de dierlijke) de meest logische strategie zijn. In een recent onderzoek van de landbouwuniversiteit Wageningen werden de volgende conclusies getrokken:
  • De Nederlandse biologische melkveehouderij heeft een lager energieverbruik en lagere broeikasgasemissies dan de gangbare melkveehouderij. Dit geldt zowel per hectare als per ton geproduceerde melk.
  • De Nederlandse biologische akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt hebben een lager energieverbruik en lagere broeikasgasemissies per hectare dan de gangbare akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt.
  • Het energieverbruik en de broeikasgasemissies per ton product zijn voor vrijwel alle gewassen in de biologische landbouw gelijk aan of hoger dan in de gangbare landbouw. Een belangrijke oorzaak hiervan zijn de lagere opbrengsten in de biologische landbouw.
  • De biologische glastuinbouw heeft ten opzichte van de biologische open teelten een zeer hoog energieverbruik. Per ton product heeft de biologische glastuinbouw een hoger energieverbruik dan de gangbare glastuinbouw.
  • De Nederlandse biologische akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt voegen meer effectieve organische stof aan de bodem toe dan de gangbare landbouw. In de praktijk uit dit zich (nog) niet in een hoger organisch stofgehalte van biologisch beheerde bodems.
  • De in deze studie vastgestelde prestaties van de biologische landbouw zijn vaak wat minder positief dan in de internationale literatuur wordt geschetst. De oorzaak lijkt vooral gelegen in het feit dat de Nederlandse biologische landbouw vrij intensief is.
  • Op veel fronten zijn aangrijpingspunten om de prestaties van de biologische landbouw op het gebied van energieverbruik, broeikasgasemissies en koolstofopslag te verbeteren. Voorgestelde maatregelen sluiten vaak uitstekend aan bij de intenties van de biologische landbouw. Welke positieve en negatieve (bij)effecten de diverse maatregelen bij implementatie in bedrijfsverband kunnen hebben, is vaak nog niet goed bekend.
  • Er is meer kennis nodig over mogelijkheden om de uitstoot van koolstof, lachgas en methaan in de landbouw te verlagen.
  • Vleesteelt trekt milieutechnisch een zware wissel op het energieverbruik. Een kilo vlees vergt ca. 5 to 15 kilogram veevoer. Minder vleeseten is enerzijds gezonder (een paar honderd gram per week is ruim voldoende voor de betreffende voedingstoffen) en anderzijds bespaart u energie.
  • Wereldwijd is er 2,3 kg voedsel per dag beschikbaar per inwoner uitgaande van de huidige wereldproductie. Gezien het feit dat de beschikbaarheid van voedsel niet gelijkmatig is verdeeld over de wereld kan gesteld worden dat het overschot in de westerse wereld zeer groot moet zijn. Ook kan gesteld worden dat er veel voedsel in de keten van productie tot maaltijd ‘verloren’ gaat.
  • Vis is zoals bekend gezond, maar slechts in beperkte mate een alternatief voor vlees. Dit heeft dan vooral te maken met overbevissing en verstoring op het ecologisch milieu. Met de viswijzer kunt u vaststellen welke vissoorten u beter niet kunt eten.
  • Ingevlogen groente en fruit vergt veel energie. Vermijd liever deze groenten. Bewaargroenten komen per boot (b.v. bananen en aardappelen) en zijn op dit punt minder energie intensief.

Disclaimer

Alle informatie op deze site is met zorg samengesteld op basis van de laatste inzichten op het gebied van energie en milieu. Aan eventuele fouten kunnen geen rechten worden ontleend.